نکات آموزشی و تربیتی کودکان

نکات آموزشی و تربیتی در مورد کودکان رو از سایتهای مختلف جمع اوری میکنم و اینجا قرار میدم..امیدوارم مفید اثر واقع بشه

فواید گِلبازی
ساعت ۱٠:٠۳ ‎ق.ظ روز ٢٩ خرداد ۱۳٩۱  کلمات کلیدی: رشد و پرورش خلاقیت

فواید گِلبازی

1ـ رشد و پرورش خلاقیت

خلاقیت و نوآوری کودک غالبا در زمانهایی شکوفا میشود که آزادی عمل دارد، میتواند قوه ی تخیل خویش را برای ساختن چیزی به کار اندازد.

از آنجا که بازی با گِل رس طبق الگو، مدل و نقشه ی از پیش تعیین شده نیست کودکان میتوانند به آفرینش دست بزنند، نیز به دلیل قابلیت انعطاف و نرمی گِل میتوانند به هر صورتی که بخواهند آن را شکل بدهند و خیلی سریع میتوانند خراب کنند. همان طور که نقاشی کردن موجب خلاقیت، ابتکار، نوآوری و لذت درونی برای کودک میشود، گِلبازی افزون بر همان اثرات، سرگرمی بسیار لذتبخش و شادی آفرین برای کودکان به حساب میآید.


2ـ رشد و پرورش گویایی


باید به کودکان فرصت داد از راه گِلبازی، مجسمه سازی، کولاژ و نقاشی ، احساسات و عقاید خویش را بیان نمایند. در بازی با گل رس کودک میتواند فکر کند، تصمیم بگیرد و با کمک قوه ی تخیل و تصورش چیزی بیافریند و در پایان ، احساس رضایت کند و درباره ی ساخته هایش صحبت کند. احساس رضایت ناشی از ساختن بسیار پراهمیت است.


علاوه بر آنکه کودک در مورد ساخته هایش داستانسرایی میکند، به افکارش هم
نظم و ترتیب میدهد. زمانی که کودکان در حال گِلبازی هستند ، برای دوستانشان صدا در میآورند، یا ممکن است خواسته باشند با کارهایی مثل پختن، خوردن، مهمانی و جشن ، خود را مشغول کنند.


3ـ رشد و کنترل اعصاب و عضلات

بیشتر کارهایی که با گل انجام میگیرد با به کارگیری انگشت و دست میباشد. فشار دادن، ضربه زدن، جدا کردن، غلطاندن، قطعه قطعه کردن، به همدیگر متصل کردن و ... به رشد عضلات کمک میکند و باعث میشود کودک تجربه های آسان و موفقی برای خود کسب نماید.


کودکان از دیدن اثرات حرکاتشان لذت برده و متوجه میشوند قادرند از حرکات دستهایشان استفاده کنند و گل رس را به طریقی که مایلند بسازند. کودک ممکن است گل رس را به صورت لوله های بلند و باریک (طناب مانند) در بیاورد، آن را بکوبد و به شکل توپ در بیاورد یا اینکه به صورت تافتون در آورده و با انگشتانش سوراخ سوراخ کند.


در کار با گل رس دایره (توپ) از اولین شکلهایی میباشد که کودک با تسلط بیشتر بر اعصاب و عضلاتش قادر است این شکلها را به صورت ماهرانه تری بسازد. درست
کردن گل به صورت باریک نشانه های رشد و تسلط کودک بر کنترل اعصاب و عضلاتش میباشد.



4ـ رشد و پرورش مهارتهای اجتماعی

وقتی چند کودک با همدیگر گلبازی میکنند از شراکت و داد و ستد برای ساختن چیز مورد علاقه شان لذت برده و مهارتهای اجتماعیشان پرورش پیدا میکند.

5ـ پرورش قدرت تجسم فضایی و هندسی

کار با گل رس زمینه ی پرورش ادراک فضایی و هندسی کودک را افزایش میدهد
چون کودک میتواند صورتهای فضایی و هندسی را به صورت عینی خلق کرده و مشاهده کند؛
مثلاً ساخت یک جعبه، چمدان، آدم، مربع، مستطیل، دایره و ... همه این مفاهیم را
میتواند از طریق گلبازی عینیت بخشد و با مفاهیمی مانند نرمی، سفتی، زبری، سختی، سبکی، سنگینی، طول، سطح و حجم آشنا گردد.


گل رس ماده خیلی خوبی برای طرحهای سه بعدی است، زیرا به دلیل نرمی و قابلیت انعطاف میتوانند آن را به هر شکلی که بخواهند در آورند. همچنین کودکان در سنین کودکستانی میتوانند شکلهای پایه ای مانند دایره، توپهای کوچک، شکلهای گوشه دار مثل مربع و مستطیل را با گل رس بسازند.



کودکان به هنگام گلبازی یک توپ حلقهای کامل گِلی را به جای سر و یک مستطیل را به جای بدن میگذارند و با درست کردن باریکه هایی به عنوان دست و پا به ساخت آدمک میپردازند.


کودکان میتوانند گل رس را به قالبهای مختلفی در بیاورند، کلوچه درست کنند، کیک درست کنند و آن را بپزند، این گونه فعالیتهای قالبسازی موجب رشد حسی، ادراکی و لامسه در کودکان شده و به سازگاری و انطباق پذیری تصورات و ادراکاتشان در مورد اشکال و اجسام سه بعدی و هندسی کمک بزرگی میکند.


6ـ پرورش حس لامسه

خاصیت نرمی و شکل پذیری طبیعی گل رس جاذبه قوی برای کودکان در هر سنی دارد. هر یک از حواس که بیشتر در معرض محرکات محیطی قرار بگیرد، کاربرد و مهارت آن افزایش مییابد. گل رس علاوه بر تمامی مزایای دیگری که برای کودک دارد حس لامسه کودک را پرورش داده و زمینه درک و فهم حس لمس کردن را برای او فراهم میکند و مفاهیمی مانند سفت، سخت، نرم، زبر، مرطوب، خشک و ... را برای کودک
معنی دار میکند.

برای بازی با گل رس کودکان از مجموعه حواسشان از قبیل دیدن، لمس کردن و بوییدن استفاده میکنند و از آنجا که بیشتر کارهایی که با گل انجام میگیرد ، با به کارگیری انگشتان دست میباشد، حس لامسه بیشتر به کار گرفته میشود.


کودکان وقتی با گل رس کار میکنند مفاهیم نرم و سخت را تجربه میکنند. کودک
با مقداری آب مخلوط کردن به خاک رس در می یابد که خاک رس میتواند تبدیل به گل شده، گلِ درست شده می تواند خیلی شُل (نرم) یا خیلی سفت (سخت) باشد.


ـ فایده هاى دیگر

کودکان از طریق گل بازى موضوعاتى از قبیل شکل انسان، حیوان، خانه،
کلوچه، پیچ، آچار و بسیارى چیزهاى دیگر درست مى کنند و سعى دارند اشکالى بسازند که به نحوى به آنها تعلق دارد، همان طورى که در نقاشى کردن این کار را انجام مى دهند.


اغلب در نقاشى ها کودکان چیزهایى را که برایشان مهم ترند بزرگ تر ترسیم مى
کنند تا چیزهایى که برایشان از اهمیت کمترى برخوردار است. در گِل بازى و ساخت مجسمه هاى گلى هم کودکان اشکالى را که برایشان مهم تر است، با جزئیات بیشترى به کار مى برند. در این نوع شکل ها کودک ممکن است از طریق دقت بیشتر روى ساخته خویش مثل گذاشتن دگمه به جاى چشم ها، حصیر براى لباس و یا نخ به جاى موها اهمیت بیشترى به ساخته خویش بدهد.

از آنجایى که گِل بازى، از نظر والدین کار کثیفى محسوب مى شود
لازم است پیش بینى هاى لازم در این باره صورت گیرد:
ـ میزى که براى گِل بازى در نظر گرفته مى شود باید داراى رویه مخصوص (فورمیکا) باشد که تمیز کردن آن راحت تر است و یا اینکه از پلاستیک براى پهن کردن روى میزهاى معمولى استفاده کرد.
ـ از وسایلى مانند وردنه، قاشق، چاقوهاى پلاستیکى و یا فلزى که لبه هاى تیزى ندارند استفاده شود.
ـ به هر کودکى یک تکه گِل به اندازه سیب بزرگ داده شود و کودک هر طور که دلش مى خواهد از آن استفاده کند، به او آزادى کامل دهیم تا با خمیر آشنا شود و حس کنجکاوى اش را ارضا کند، هرگز در مرحله آشنایى از او نخواهید که چیزى بسازد.

در مرحله بعدى روبه روى کودکان بنشینید و این سؤالات را از کودکان بکنید اگر
من این خمیر را فشار بدهم چه مى شود؟ اگر آن را بکشم چطور مى شود؟ کودکان را به این کار بیشتر تشویق کنید.

ـ هرگز به کودکان نگویید چه آدمک قشنگى درست کرده اى و یا چه مار قشنگى است. سعى نمایید هنگام تشویق از دراز بودن، نرم و گرد بودن آنچه کودک درست کرده تعریف کنید.

ـ والدین و یا مربیان مى توانند کنار کودکان بنشینند و همراه آنها بازى کنند. شرکت در بازى موجب تشویق کودکان مى شود ولى والدین و یا مربیان نباید چیزهایى را بسازند که بچه ها از روى آن کپى کنند، این کار باعث هدر رفتن استعداد، خلاقیت و قوه ابتکار کودکان مى شود.

ـ بعد از اینکه کار بچه ها تمام شد، بهتر است گل ها را به صورت گلوله هاى کوچکى به اندازه یک سیب در آورده و در وسط آن یک سوراخ کوچک ایجاد کرده و در آن آب بریزیم تا گِل نرم باقى بماند و بچه ها براى کار با آنها در فرصت و جلسه بعدى مشکلى نداشته باشند و یا
اینکه آنها را داخل سطلى درپوش دار گذاشته و روى آن یک پارچه مرطوب و یا اسفنج (ابر ظرفشویى) بگذاریم و سرپوش ظرف را محکم کنیم.
اگر گل رس خیلى خیس باشد کپک مى زند و اگر خشک باشد کار کردن با آن مشکل است. اگر گل خشک و سفت شد آن را داخل یک کیسه مى گذاریم و با ضربات چکش آن را خرد مى کنیم. بعد از خیساندن داخل آب دوباره براى بازى آماده مى شود.

ـ براى کودکان توضیح دهید که گِل را نباید به جز محدوده اى که بازى مى کنند (اتاق مخصوص یا گوشه اى از حیاط) به سایر جاها ببرند.
ـ برایشان توضیح دهید که در هنگام بازى در کار یکدیگر دخالت نکنند.


طرز تهیه گِل رس
براى تهیه گل رس، خاک رس را در ظرفى ریخته روى آن آب بریزید، به طریقى که سطح آب در ظرف، از سطح خاک رس بالاتر باشد، سپس مدت 24 ساعت بگذارید خیس بخورد بعد با ورز دادن و مالش مى توان آن را به صورت خمیر در آورد.


خاک رس را مى توان از محله هایى که مغازه کوزه گرى هست و یا مغازه هایى که
اسباب و لوازم هنرى دارند تهیه کرد.


کودکانی که در طبعیت به طور طبیعی رشد میکنند معمولا رشد پر بارتری دارند زیرا این کودکان مسولیتپذیری بالایی پیدا کرده ، به خودشناسی میرسند و در نتیجه اعتماد به نفس و عزت نفس بالاتری پیدا میکنند و این مسئله باعث میشود که آنها به لحاظ روانی رشد سالم تر و کاملتری داشته باشند.
یکی از آسانترین راههای ارتباط کودکان با طبیعت، باغبانی است.

کودکان شهرهای بزرگ که در آپارتمانها و برج ها و.... ساکن هستند ، فضای کافی برای داشتن یک باغچه شخصی ندارند. متخصصان روانشناسی توصیه می کنند در این محیط ها حتما والدین گلدانها یا باغچه های گلدانی برای کودکان تهیه کرده تا آنان نیز با رشد
طبیعی گیاهان آشنا شوند.

نتایج تحقیقات دانشمندان نشان داده است ، کودکانی که به کاشت گیاه می پردازند به لحاظ بهداشت روانی در سطح بالاتری به سر برده و مهارتهای بیشتری در زندگیشان کسب می کنند. آنها از طریق تجربه دانش زیادی درباره رشد گیاهان به دست آورده و علاوه بر آن این کودکان احساس مسئولیت بالاتری پیدا کرده و بلوغ فکری شان نیز بیشتر از سایر کودکان می شود.

متخصصان درباره ارتقای دانش کودکان با باغبانی کردن می گویند: کودک با داشتن یک باغچه می تواند احساس ارزشمندی را در خود رشد دهد ، کودکان سعی می کنند علاوه بر داشتن باغچه به علم خود بیفزایند و بدین شکل مهارتهای درون فردی زیادی کسب می کنند .
مهمترین کسانی که در این رابطه می توانند به کودکان کمک کنند والدین هستند.


به عقیده متخصصان ، باغبانی یکی از حرفه هایی است که هر 5 حس انسان به کار
گرفته شده و یکی از مفیدترین فعالیتها برای کودکان است که باعث یادگیری پایه های علوم تجربی در آنان می شوند.

کودک به هنگام باغبانی فرصت زیادی برای ارتباط با خودش پیدا کرده و آرامش روانی اش نیز بیشتر است درخانه های آپارتمانی که امکان بستر زمینی برای این کار نیست بهتر است وا لدین با تهیه گلدان، کودک را تشویق به باغبانی کنند. همراهی والدین با کودکان در امر باغبانی باعث می شود آنها برای شروع و ادامه کار تشویق شده و تلاش بیشتری برای شکوفایی باغچه شان بکنند. متخصصان روانشناسی چند توصیه و راهکار در این رابطه به والدین ارائه می دهند :

 راهکار اول پس از تهیه فضای مناسب برای باغبانی این است که به کودکانشان آموزش داده شود که چگونه گیاهان را رشد داده و از آنها مراقبت کنند . مربیان نباید کودکان را در امر باغبانی محدود کنند . باید به کودکان اجازه داد تا خلاقیتشان را شکوفا
سازند ،آنها حتی اگر باغچه کوچکشان را تخریب کنند پس از آنکه نتیجه کارشان را دیدند بعدها رفتار مناسب تری در ارتباط با گیاهان پیدا می کنند .

کاشت سبزیجات از علایق کودکان است و برداشت آنها برای کودکان بسیار رضایتبخش است و از این رو بایستی به آنها اجازه دهند تا در باغچه شخصی شان از گیاهان که خودشان کاشته ا ند برداشت کنند و در خوراکی های روزانه از محصولات خودشان استفاده کنند .
با این کار کودکان احساس خود ارزشمندی فراوانی پیدا می کنند .

کار با ذره بین

به کودکتان نشان دهید که چگونه یک ذره بین کار می کند.این بازی یک سرگرمی فوق العاده برای شناخت محیط پیرامون کودک است از کودکتان بخواهید تا با استفاده از ذره بین گیاهان،گلها،حشرات و سایر موجودات زنده و غیر زنده ...را نگاه کرده و در مورد جزئیات آن توضیح داده و سپس نقاشی آن راترسیم کند.